PORADNIK  MEBLE   ANTYKI  DREWNO
Czyszczenie Naprawa Renowacja Konserwacja Pielęgnacja Odświeżanie
Środki Materiały Narzędzia
Pracownia Konserwatorska
A VISTA
Warszawa - Mokotów
STRONA GŁÓWNA SŁOWNIK KONTAKT e-mail GALERIA PRAC PRACOWNIA
PORADY PORADNIK - JAK TO ZROBIĆ - Politurowanie  

Meble pielęgnacja
Politura to czy lakier?
Politura - czyszczenie
Politura - pielęgnacja
Lakier - czyszczenie
Lakier- pielęgnacja
Meble odświeżanie
Wytarta politura
Rysy na politurze
Naprawa powierzchni
Odstający fornir
Zwalczanie robaków
Bejcowanie
Woskowanie
Naprawa gruntowna
Usuwanie powłok
Szpachlowanie ubytków
Lakierowanie
Politurowanie
Środki do renowacji
Bejca
Politura
Szelak
Szpachlówka
Wosk
Narzędzia
Narzędzia ręczne

1. Politurowanie surowego drewna/forniru
2. Politurowanie odświeżające

1. Politurowanie - surowego drewna /forniru Proces służący do ostatecznego wykończenia powierzchni mebli (drewna/forniru) za pomocą politury, czyli spirytusowego (rozpuszczalnik spirytusowy lub denaturat bezbarwny) roztworu naturalnej żywicy - szelaku. Ma na celu wypełnienie porów drewna i nadanie mu szlachetnej przezroczystej powłoki.
Politurowanie przeprowadza się przecierając drewno tamponem nasączonym politurą. Po naniesieniu każdej warstwy politury odczekuje się 10- 20 minut (w zależności od temperatury w pomieszczeniu oraz mocy spirytusu), aby spirytus odparował a warstwa szelaku stwardniała. Nanoszenie warstw politury powtarza się kilkadziesiąt razy. Ostatecznie politura składa się z 50 do 120 warstw, w zależności od wymaganej grubości i połysku. Pracę wykonujemy w pomieszczeniu suchym, czystym bez pyłu i kurzu. Zalecana temperatura pomieszczenia to 18 stopni C. Proces politurowania oszlifowanego na gładko i równo surowego drewna/forniru dzielimy na trzy etapy (często różnie nazywane): gruntowanie lub politurowanie wstępne, politurowanie środkowe lub właściwe i politurowanie wykończeniowe lub ostateczne.

1.1 Gruntowanie - By przyśpieszyć proces wygładzania powierzchni (wypełniania porów drewna) powierzchnię surowego drewna lub forniru posypuje się niewielką ilością mielonego naturalnego pumeksu, który wraz z politurą wypełnia pory drewna. Biały proszek pumeksu pokryty politurą staje się niewidoczny. Pory można wypełnić jedynie częściowo jak to często bywa w meblach dębowych lub całkowicie w meblach krytych fornirem orzechowym lub mahoniowym, w celu uzyskania gładkości i połysku. Do gruntowania stosujemy politurę o stężeniu 4-5% (słabą).
UWAGA PIERWSZA: Pumeks stosuje się do drewna/ forniru nowego wcześniej nie politurowanego. Natomiast, gdy nanosimy nową politurę na stary, uprzednio politurowany mebel, którego powierzchnię zmyto denaturatem i wełną stalową - patrz rozdział Poradnika "Usuwanie powłok") praktycznie nie jest potrzebny pumeks. Posypujemy nim jedynie miejsca bardzo mocno zmyte, gdzie pojawiły się pory drewna oraz drobne pęknięcia i szparki, np. w miejscach łączenia arkuszy forniru. Między innymi z tego powodu starej politury nie usuwa się papierem ściernym, lecz wełną stalową zmoczoną w denaturacie (nie niszczymy starej patyny drewna i nie musimy go gruntować).
UWAGA DRUGA: Do gruntowania nie należy używać politur podbarwianych bejcą. Drewno/fornir jasny, np. orzech lub brzozę gruntujemy politurą na szelaku LEMON lub najlepiej na szelaku odbarwionym. Dzięki temu wypełnione pory, otworki a w szczególności szpary łączeń forniru nie będą widoczne. Do drewna/forniru mahoniowego używamy politury na szelaku RUBIN.

Pumeks Na drewno/fornir nanosimy pumeks w bardzo niewielkich ilościach - można do tego celu użyć starej solniczki lub pędzelka z długim włosiem. Pumeks wcieramy w drewno nasączonym politurą tamponem ruchami okrężnymi (małe kółka) mocno dociskając tampon. Zaczynamy od narożnika przesuwając się wzdłuż boku płaszczyzny. Gdy wykonamy pierwszy pas i dojdziemy do końca politurowanej powierzchni wykonujemy ruchy okrężne pasem równoległym, lecz z powrotem itd.
Podczas nakładania kolejnej warstwy politury (po odczekaniu wspomnianych wyżej 10 - 20 minut) sprawdzamy czy posypaliśmy wystarczającą ilość pumeksu. Miejsca gdzie pory nie są wypełnione ponownie posypujemy pumeksem (lepiej jest kilkakrotnie dosypywać pumeks niż nasypać go za dużo). Jeżeli natomiast pumeksu nasypaliśmy za dużo (powstała papka) rozprowadzamy go lub po prostu zmywamy jego nadmiar tamponem zmoczonym nie politurą, lecz czystym spirytusem. Tampon możemy wtedy oczyścić z pumeksu obcierając go o krawędź politurowanej powierzchni. Jeżeli pumeksu nałożyliśmy zdecydowanie za dużo można go zeskrobać szpachelką lub skrobakiem

Zagruntowaną powierzchnię pozostawiamy do wyschnięcia najlepiej na dwa dni w ciepłym pomieszczeniu. Dobre wyschnięcie jest konieczne by powierzchnię można było przeszlifować na gładko płótnem ściernym 100 - 180. Niewystarczające wyschnięcie powierzchni oraz użycie zbyt mocnej politury skutkuje natychmiastowym zapychaniem się ziaren płótna ściernego. By temu zapobiec płótna nie dociskamy zbyt mocno i nie trzemy w jednym miejscu. Wlepione w płótno ścierne grudki szelaku usuwamy trąc je drugim kawałkiem papieru ściernego 80. W wypadku gruntowania tampon możemy wykonać z gorszego grubego płótna. Pumeks należy tak długo rozcierać tamponem, by wypełnił jedynie pory drewna i szparki, ale by nic z niego nie pozostało na powierzchni forniru/drewna.

1.2 Politurowanie (właściwe) - wykonujemy politurą o stężeniu ok. 13% (mocna). Nie wykonujemy już ruchów okrężnych a ósemkowe. Tampon prowadzimy "pasami" podobnie jak podczas gruntowania. W czasie nakładania każdej kolejnej warstwy tamponu nie zatrzymujemy w miejscu, ani go nie odrywamy od powierzchni. Aby podczas nakładania jednej warstwy w tamponie nie zabrakło politury, dobieramy wielkość jego wypełnienia do wielkości politurowanej powierzchni (im większa płaszczyzna tym większy tampon).
Im więcej nałożonych po sobie warstw, tym wolniej schnie politura a co za tym idzie zaczyna się lepić. Fachowcy chcący szybko wykonać pracę zwilżają co jakiś czas tampon (od spodu) lub politurowaną powierzchnię kroplami oleju lnianego lub wazelinowego. Pozwala to nadal prowadzić tampon po lepkiej powierzchni. Osobom początkującym raczej zalecamy pozostawienie mebla do wyschnięcia do następnego dnia (zbyt duża ilość oleju wiąże się z koniecznością późniejszego jego usunięcia).
Po naniesieniu kilku do kilkunastu warstw w ciągu dnia mebel pozostawia się na noc do wyschnięcia. Podczas nanoszenia ostatniej warstwy (w danym dniu) nie prowadzimy tamponu ósemkami, lecz równoległymi pasami wzdłuż słojów drewna.
UWAGA TRZECIA: Aby dobrze zapoliturować powierzchnię tuż przy krawędziach np. blatu, prowadząc tampon ruchami ósemkowymi lub prostymi nie zatrzymując go wysuwamy jego połowę poza krawędź blatu i wracamy. Zaraz po skończeniu każdej warstwy politury tamponem pociągamy po bocznych krawędziach powierzchni blatu by rozprowadzić politurę, która ściekła podczas wysuwania tamponu poza blat.

1.3 Wygładzanie - Następnego dnia powierzchnię szlifuje się w celu wygładzenia powstałych nierówności za pomocą ściernej włókniny lub wełny stalowej. Fachowcy potrafią tak nanosić politurę, że wygładzanie nie jest konieczne, ale początkującym zalecamy to robić po każdym kolejnym dniu. Używamy wełny stalowej 00 i 000 (dostępna w marketach budowlanych, np. Castorama) lub ściernej włókniny (tę ostatnią szczególnie zalecamy osobom początkującym) dostępnej w niektórych marketach budowlanych, np. OBI oraz sklepach z materiałami ściernymi (włóknina zielona - numer ziarna 320, bordowa - 360, szara 1500. W porównaniu do wełny stalowej jest delikatniejsza, nie zapycha się pyłem, mniejsze jest także ryzyko zdarcia świeżej politury z nierówności często występujących na starych meblach. Jest także bezpieczniejsza do stosowania w domu, nie wytwarza pyłu z drobnych stalowych igiełek. Wełną lub włókniną ścierną trzemy ruchami okrężnymi tak, by patrząc pod światło powierzchnia politury stała się równomiernie matowa. Większe nierówności szlifujemy wełną 00 lub włókniną 320-360 a w klejnych dniach gdy powierzchnia politury stanie się grubsza i gładsza wełną 000 lub włókniną 1500.

włóknina ścierna

1.4 Politurowanie ostateczne (wykończeniowe) - Gdy powierzchnia nabierze grubości i stanie się gładka i lśniąca wykonujemy politurowanie ostateczne politurą o stężeniu 8 - 4% (słabą). Tampon prowadzimy długimi ósemkami lub jedynie prostymi ruchami równolegle do słojów drewna, aż uzyskamy gładką, równą i lśniącą powłokę. Jeśli to konieczne po kolejnym dniu powierzchnię wygładzamy wełną stalowej 000 lub wspomnianą włókniną 1500. Wykończenie mebla na wysoki połysk wymaga jeszcze wypolerowania, robimy to szybkimi ruchami nasączając czysty tampon jeszcze słabszą politurą 2-4%.

Wykończenie matowe - Obecnie większość restaurowanych starych mebli nie jest wykańczana na wysoki połysk, lecz na połysk skorupki jajka tzw.egg-shell finish (ang.). Jednym z prostszych sposobów uzyskania takiej powłoki jest delikatne zmatowienie ostatniej warstwy politury wełną stalową 000 lub szarą włókniną ścierną 1500 i powleczenie mebla cienką warstwą wosku pielęgnacyjnego (nie barwiącego) w kolorze politury, następnie wypolerowanie całości szczotką lub flanelą. Uzyskamy aksamitne wykończenie pasujące do antycznych mebli.

UWAGI PRAKTYCZNE BARDZO WAŻNE: Jeden z czytelników Poradnika skontaktował się z nami i stwierdził, że choć użył właściwego stężenia politury, nanosił ósemkami i użył dobrego tamponu na blacie powstały mu straszne smugi! Otóż po dłuższym wyjaśnianiu okazało się, że niewyciśniętym z politury tamponem jakby "polewał" blat - stąd smugi.
A więc tampon musi być wyciśnięty a politurę należy rozprowadzać dociskając go do powierzchni najpierw słabo a z biegiem zużywania się politury w tamponie coraz mocniej. Cała zasada politurowania tamponem polega na tym, że podczas ciągnięcia ściera on wystające nierówności poprzedniej warstwy i nakłada nową równiejszą powłokę. Stąd, po każdej kolejnej warstwie powierzchnia staje się coraz gładsza.
Drugi z czytelników Poradnika bojąc się by nie zniszczyć naniesionej warstwy politury kolejną nakładał po kilku godzinach a nie po 10-20 minutach. W efekcie uzyskał chropowatą i nierówną powierzchnię. Jak wspomniano wyżej, podczas nanoszenia kolejnej warstwy tampon wygładza warstwę poprzednią....ale tylko wtedy, gdy warstwa ta nie zaschła na kamień.

2. Politurowanie - odświeżające
Gdy jedynie chcemy odświeżyć mebel bez zmywania starej politury powierzchnię istniejącej politury należy zmatowić wełną stalową 000. Jeżeli tego nie zrobimy nowa politura po pewnym czasie może odpryskiwać płatami. Na powierzchnię zmatowioną i dobrze odpyloną nanosimy politurę słabą o stężeniu 8-4%. Nakładamy ją długimi ósemkami lub równolegle do słojów drewna. Jeżeli po pierwszych ruchach tamponem zauważymy intensywne matowienie powierzchni zamiast lśniącej powłoki, należy wzmocnić politurę dodaniem do niej niewielkiej ilości szelaku lub użyć politury mocniejszej. Postępujemy identycznie jak w opisie Politurowanie surowego drewna/forniru, lecz pomijamy etap Gruntowania. Odświeżanie oczywiście nie wymaga tak wielu warstw politury jak podczas politurowania surowego mebla.

Przygotowanie tamponu KROK PO KROKU zobacz tekst po prawej...

 

Jak to zrobić - Aby dobrze zapoliturować mebel lub jego fragment trzeba nabrać trochę wprawy - warto najpierw poćwiczyć i wykonać politurowanie próbne. Do tego celu trzeba przygotować deskę o wymiarach np. 60 X 20 cm wyszlifowaną na gładko. Najlepiej gdyby była fornirowana, np. fragment starego mebla, to pozwoli uzyskać pewne doświadczenie (stary fornir trzeba także dobrze oszlifować papierem ściernym ze starej politury lub zmyć ją za pomocą wełny stalowej zmoczonej w denaturacie. Szczegóły usuwania politury patrz rozdział usuwanie powłok >>

Co jest potrzebne - Do wykonania tamponu do politurowania niezbędne będą: biała cienka tkanina, bawełniane pakuły i mały słoik typu Twist, cienkie rękawiczki chirurgiczne.
Do szlifowania powierzchni pomiędzy warstwami politury włóknina ścierna (opis po lewej).

Potrzebnych jest kilka kawałków cienkiego, białego, gładkiego prześcieradła lub bawełnianej tkaniny, nie siepiącej się. Dobre są stare sprane powłoczki od poduszek lub cienkie prześcieradła itp. (nie stosujemy tkanin syntetycznych, ani mieszanek). Prześcieradło lub tkaninę tniemy na kwadraty o boku 20 cm.
[Rozmiar: 3560 bajtów]
Tampon wypełnia się bawełnianymi pakułami (dostępne w marketach w dziale z bejcami i woskami) lub grubą techniczna watą. Można spróbować użyć zwykłej waty, ale musi być bawełniana bez dodatku wiskozy).
Mały słoik po dżemie TWIST o pojemności 200-250 cm3. Powinien być możliwie niski i szeroki (cylindryczny, tj. nie zwężający się u góry).
Potrzebna jest oczywiści politura. Jak ją przegotować patrz rozdział - politura >>

Przygotowanie tamponu - Pakuły bawełniane składają się z poskręcanych jakby sznurków. Należy je palcami porozrywać, by się spulchniły.

[Rozmiar: 3471 bajtów]

Następnie z przygotowanych pakuł ubijamy kulkę wielkości limonki.

[Rozmiar: 3187 bajtów]

Na wewnętrznej stronie metalowego wieczka (zakrętki) od słoika rozkładamy bawełniany kwadrat i na nim ubitą kulkę pakuł.

[Rozmiar: 3386 bajtów]

Na kulkę z pakuł nalewamy trochę politury.

[Rozmiar: 3641 bajtów]

Teraz przez rękawiczkę chwytamy wszystkie rogi szmatki i

[Rozmiar: 3666 bajtów]

powstały tampon unosimy i wyciskamy nad słoikiem.

[Rozmiar: 3655 bajtów]

Jeżeli politura nie wycieka - tampon ponownie rozkładamy na wieczku (rozchylamy wszystkie rogi kwadratu) i dolewamy politury (warto czynności te wykonywać na podwójnie złożonej gazecie, by nie pobrudzić miejsca pracy.

[Rozmiar: 3575 bajtów]

Ponownie tampon wyciskamy nad słoikiem - na tyle by był nasycony, ale by z niego nic nie kapało.
Teraz można zacząć politurowanie - ruchami okrężnymi tak, by powlec całą deskę. Do gruntowania tampon może być bardziej mokry, lecz by nie zostawiał grubych śladów politury tylko nasączał drewno. Surowe drewno w miarę potrzeby posypujemy mielonym pumeksem. W miarę zużywania się politury dociskamy tampon coraz mocniej.

[Rozmiar: 3808 bajtów]

Gdy cała deska zostanie pociągnięta politurą tampon wkładamy do słoika, który szczelnie ZAKRĘCAMY! Odciśnięta wcześniej politura wsiąknie w tampon. Czekamy 10 - 20 minut i czynność powtarzamy zaczynając od wyciśnięcia tamponu lub dolania do niego politury. Dalej postępujemy zgodnie z etapami opisanymi po lewej. Płótno użyte do wykonania tamponu podczas gruntowania z pumeksem szybko się przeciera, natomiast w trakcie późniejszego procesu politurowania brudzi się i zapycha co powoduje złe nanoszenie politury. Tak więc co jakiś czas płótno trzeba wymieniać na nowe

TAMPONY Gdy politurujemy większy mebel warto przygotować jeden słoik z tamponem do gruntowania pumeksem, drugi z większym tamponem do dużych powierzchni, trzeci z małym do drobnych elementów. Gdy używamy różnych podbarwionych bejcą politur to dla każdej przygotowujemy inny tampon.

Uwagi Pracowni:   Wykonanie próbnego politurowania jest niezwykle ważne, gdy używamy politury zabarwionej bejcą (o barwieniu patrz rozdział politura) do wykończenia tylko jakiegoś elementu naprawianego mebla. Cała trudność polega na takim dobraniu jej barwy i stężenia (mocy), by po nałożeniu kilkudziesięciu warstw uzyskać pasujący do całości mebla kolor i odpowiednią liczbę warstw.

Copyright 2005 - 2010 A VISTA          Aktualizacja styczeń 2010

  
Wykorzystanie tekstów, ich fragmentów lub zdjęć z serwisu www.renowacja-antykow.pl do przedruku lub publikacji na innych stronach internetowych wymaga zgody autora niniejszego serwisu.